Şema Terapi

Şemalar erken çocukluk döneminde edindiğimiz, temel zihinsel temsillerimizdir. Karşılaştığımız birçok durumu, kavramı, duyguyu yordamada bizlere yol gösterir. Şemalar; bireylerin doğumdan itibaren kendisi ve çevresiyle olan etkileşimleri sonucunda edindiği olumlu ya da olumsuz yaşantısal yapılar ve temsiller olarak tanımlanır. Şemalar, kişinin yaşamı boyunca gelişmeye devam eder fakat erken çocukluk döneminde kazanılan şemalar kimi zaman yetişkinlikte güncel yaşantılara taşınır ve özellikle erken dönem zedeleyici yaşantılardan kaynağını alan şemalar olumsuz birtakım etkilere neden olabilir.

 

  Erken dönem uyum bozucu şemalar; anıların, duyguların, bilişlerin, duyumların bir bütün olarak bireyin kendisine ve ilişkilerine yönelik algılarına yön veren ve yaşamı boyunca tekrarlayan yıkıcı duygusal ve bilişsel örüntülerdir. Bağlanma figürleriyle erken dönem olumsuz etkileşimler (örn., istismar ve ihmal yaşantıları) ve bu temel duygusal

gereksinimlerin karşılanmaması ya da gereğinden fazla karşılanması sonucunda erken dönem uyum bozucu şemalar oluşmaktadır. Erken dönem uyum bozucu şemalar, bireylerin gelişimlerinin erken dönemlerinden başlayıp yaşamları boyunca süren, anılar, duygular, bilişler ve bedensel duyulardan oluşan genel, yaygın tema ya da örüntülerdir. Bu duygusal ve bilişsel kalıplar, çocukluk ve ergenlik boyunca gelişir; kişinin kendini ve başkalarıyla olan ilişkilerini dikkate alır. Kişilerin sergiledikleridavranışlar, erken dönem uyumsuz şemalarının bir parçası değildir. Bireylerin sergiledikleri davranışların, sahip oldukları erken dönem uyumsuz şemalara karşı rasyonel tepkiler olduğu söylenebilir. Yani, kişinin davranışları bu şemalar ile mücadele yöntemleri olarak görülmektedir. Bu şemalar, işlevsel oldukları kadar da zarar vericidirler ve duygulanım düzeyine ya da bir

duruma/olaya bağlı tetiklenerek olumsuz duygu deneyiminin yaşanmasına neden olurlar. Uyum bozucu şemaların insanların birbirlerine karşı davranışlarını, tutumlarını, algılarını ve böylece ilişki, iş ve hayat doyumunu olumsuz yönde etkileyen katı, değişime dirençli, işlevsel ve rasyonel olmayan inançları içerdiği bilinmektedir.

Erken dönem uyum bozucu şemalar beş alana ayrılmakta ve bu beş alan içerisinde toplamda on sekiz şema bulunmaktadır. 

 

Beş alan; 

  • Ayrılma Ve Dışlanma(Reddedilme) Alanı
  • Zedelenmiş Özgürlük (Bozulmuş Özerklik Ve İş Yapma Becerisi) Alanı
  • Zedelenmiş/Zayıf Sınırlar Alanı
  • Başkaları Yönelimlilik Alanı

Aşırı Duyarlılık Ve Baskılama Alanı olarak belirlenmiş, bu alanlar on sekiz şema ile sınıflandırılmıştır.

 

Bu şemalar; 

  • Kusurluluk
  • Duygusal Yoksunluk
  • Cezalandırıcılık
  • Terk Edilme
  • Sosyal İzolasyon
  • Kuşkuculuk
  • Dayanıksızlık
  • Bağımlılık 
  • Gelişmemiş Benlik
  • Başarısızlık
  • Haklılık
  • Yetersiz Öz Denetim
  • Boyun Eğicilik
  • Kendini Feda
  • Onay Arayıcılık
  • Karamsarlık
  • Duyguları Bastırma 
  • Yüksek Standartlar şemalarıdır.

 

  Neredeyse herkes çocukluklarından gelen bazı uyum bozucu şemaları yıpratıcı olsa da sürdürmeye devam eder. Şema Terapi; çocukluk ve ergenlik döneminde belirgin kökenleri bulunan psikolojik bozuklukların fark edilmesine ve tedavi edilmesine yönelik geliştirilen bir psikoterapi yöntemidir.

error: UYARI: İçerik Kopyalama Yasaktır.