Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)

Obsesyon (saplantı-takıntı) tekrarlayıcı ve zorlayıcı düşünce, duygu, fikir ya da his olarak adlandırılır. Kompulsiyon (zorlantı) ise, obsesyonun yarattığı kaygıyı azaltmaya yönelik sayma, kontrol etme, temizleme ya da kaçınma gibi tekrarlayıcı düşünce ya da davranıştır.

 

Obsesyonlar kişinin kaygısını arttırırken, kompulsiyonlar bu kaygıyı azaltır. Obsesyonlar istemsiz olmasına karşın kompulsiyonlar istemli davranışlardır. Kompulsiyonlar, obsesyonun yarattığı kaygıyı azaltma ve obsesyonla yüz yüze kalma riskini ortadan kaldırma işlevini görürler. Kompulsif davranış, obsesyonun neden olduğu kaygıdan kurtulma durumunun pekiştiricisidir. Kişi dayanılmaz olarak gördüğü kaygıdan, kompulsif davranışlarla kısa süreli de olsa kurtulmuş olur. Obsesif kompulsif bozukluk yaşayan birey; obsesyonların ve kompulsiyonların mantıksız olduğunu bilir, ancak obsesyonların gelmesini engelleyemez ve kompulsiyonları tekrarlamaktan kendini alıkoyamaz. Kişi bazı durumlarda obsesyon ve kompulsiyonlarını denetlemeye çalışırken, bazen de bunlara bütünüyle teslim olur.

Obsesyonlar bir ya da birden fazla olabilir. Genellikle;

Kirlenme,

Şüphe,

Simetri ,

Saldırganlık,

Cinsellik temalı obsesyonlar görülür.

 

Kompulsiyonlar ise genellikle;

Kontrol etme,

Temizlik,

Sayma,

Soru sorma,

Simetri

Biriktirme şeklinde ortaya çıkar.

 

Obsesyonlar ve kompulsiyonlar günlük yaşamda, sık sık kontrol etme (kilit, ocak, musluk vb.), zarar verecek durum ve nesnelerden kaçınma, kapı ve musluklara dokunmama, sık sık el yıkama, aynı şeyi üst üste sorma, simetriye aşırı özen gösterme, çöp ev oluşturma gibi davranışlarda doğrudan ve dolaylı gözlenebilir. Hastaya en çok sıkıntı veren obsesyonlar ise cinsel (ensest, eşcinsellik vb.) ve dini (küfür, günah işleme vb.) olanlardır. Obsesyonlar kaygıya şartlanmış düşüncelerdir. Normal koşullarda kaygıya şartlanmış düşünce bir müddet sonra söner. Ancak bu süreyi beklemeden kompulsiyonu devreye sokan bireylerde sönme olmaz ve sürekli tekrarlama görülür.

Obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde obsesyonları ve kompulsiyonları arttıran durumların üstüne gidilmesi sağlanmaktadır. Danışanla maruz bırakma ve duyarsızlaştırma ile ilgili çalışılır. Kompulsiyonların etkin bir biçimde durdurulması ya da önlenmesiyle hastaların korktukları durumlarla karşı karşıya kalmaları, böylece başlangıçta duyulan korku ve sıkıntının alıştırmayla giderek azalması sağlanır.

error: UYARI: İçerik Kopyalama Yasaktır.